Təbii ki, dövlət katibi Entoni Blinkenlə Fransanın xarici işlər naziri Ketrin Kolonna arasında baş tutan telefon danışığının mövzusu Laçın yolundakı vəziyyəti aydınlaşdırmaq olmayıb. Üstəlik, çox güman ki, bu məsələ əsas mövzu olmayıb və ola bilsin ki, xarici işlər nazirləri səviyyəsində Vaşinqton-Paris dialoqunun əsasını Ukrayna məsələsi, xüsusən də Ukrayna prezidenti Vladimir Zelenskinin Avropa səfərinin müzakirəsi təşkil edib. Bu müddət ərzində o, Londondan sonra Parisə Britaniya hökumət təyyarəsi ilə səfər edib və Parisdə Makron-Zelenski-Şolts formatında görüş keçirilib. Başqa sözlə, Zelenskinin Berlini Avropa səfərinə daxil etməməsi, Almaniya kansleri ilə Parisdə görüşün baş tutması diqqət çəkir.
Məhz bu reallıqlar Kolonna-Blinken telefon danışığının əsasını təşkil edib və Laçın yolundakı vəziyyət bu kontekstdə nəzərdən keçirilib. Təbii ki, Fransa Xarici İşlər Nazirliyi mövzunun xüsusi vurğulanmasını zəruri hesab edib ki, bu da sözsüz ki, Fransanın məlum aqressiv mövqeyi ilə bağlıdır. Bununla belə, Fransa Xarici İşlər Nazirliyinin Paşinyan-Əliyev təmasları vasitəsilə vəziyyətə son qoymaq üçün Vaşinqtonla səyləri birləşdirdiyini rəsmən bəyan etməsi məsuliyyətli və sual doğuran bəyanatdır.
Konkret olaraq, səylərin birləşdirilməsi nə deməkdir, nə nəzərdə tutulur? Bu məsələ İrəvanın Laçın yolu məsələsində tamamilə əsassız və aydın olmayan “arqument”lərlə Bakı ilə danışıqlardan imtina etdiyi kontekstdə xüsusilə aktualdır. İrəvan danışıqlardan imtina edərək, 10 Noyabr tarixli üçtərəfli bəyannamə ilə müəyyən edilmiş öhdəliklərini yerinə yetirmir, hətta Rusiya Federasiyasının bu məsələdə nəzarətçi rolunu və onun səmərəsiz həyata keçirilməsini vurğulayır. Sual yaranır, Paşinyan hakimiyyəti seperatçıların Xankənidən İrəvana qanunsuz daşımalarını hansı danışıqlar çəçivəsində nəzərdən keçirir və bu böhranlı həllin nizamlanması üçün hansı təmaslar həyata keçirməyi düşünür?
Yəni, Vaşinqton və Paris İrəvanı Laçın yolu ilə bağlı Azərbaycanla danışıqlara cəlb etmək üçün səyləri birləşdirirlər? Bu hal Fransanın bu müddət ərzində ilkin şərt olmadan həmin yolla bağlı verdiyi bəyanatlarla ən azı nəzərəçarpacaq dərəcədə ziddiyyət təşkil edir. Bu isə öz növbəsində Fransanın öz mövqelərindən geri çəkilməsi, eyni zamanda İrəvanın da öz mövqelərindən geri çəkilməsi üçün Vaşinqtonla “səyləri birləşdirməsi” anlamına gəlir. Hər halda, Vaşinqton və Parisin Paşinyana öz öhdəliklərini çatdırması üçün səylərini birləşdirməsi, seperatçılar üzərindən qanunsuz daşımaların aparılması məsuliyyətini dərk etməsi məntiqli olardı. Bunun üçün səylər birləşdirilərsə, bu, əlbəttə ki, alqışlanan hal olardı. Həmçinin İrəvanı Bakı ilə Laçın yolu məsələsində danışıqlara cəlb etmək üçün səylər birləşdirildikdə, bu, Ermənistanın 10 Noyabr tarixli üçtərəfli bəyanatın Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı 9-cü bəndini həyata keçirəcəyi anlamına gəlir?
Asif Cəfərov
Ordu.az
